header background image
 


Als je geld uitgeeft aan een nieuwe computer, dan wil je waarschijnlijk de beste kwaliteit voor de laagste prijs. Dat de verpakking van de computer mooi oogt en de verkoper in de winkel sympathiek overkomt, is niet belangrijk. Dat de directeur veel verdient en het bedrijf een hoog percentage administratiekosten heeft ook niet. Zolang het product maar goed en goedkoop is. De prijs-kwaliteitsverhouding is wat telt. Maar wat wanneer je geld uitgeeft aan een goed doel? Wil je dan niet zoveel mogelijk goeds doen tegen de laagste kost? In de praktijk geven mensen erg impulsief aan goede doelen op basis van buikgevoelens. We kunnen onze spontane oordelen niet altijd vertrouwen, want we reageren vaak erg irrationeel. We moeten ook analytisch en kritisch denken, en dus ons verstand gebruiken. Dat is de uitgangspositie van de nieuwe, sociale beweging Effectief Altruïsme. Hoofd en hart combineren om met de middelen die we hebben, een zo positief mogelijke impact te hebben op de wereld. Afgelopen december kwamen zij op uitnodiging van huisvandeMens hun verhaal doen tijdens een gespreksavond, met enthousiaste steun van Nic Balthazar. Dit artikel diept deze kennismaking nog even verder uit…

Effectief altruïsme: wat houdt het in?

Een tiental jaar geleden besloten een paar jonge Amerikaanse investeerders die rijk werden van een beleggingsfonds, hun rijkdom weg te schenken aan goede doelen. Ze gingen daarbij met een ware beleggersmentaliteit op een heel rationele, kritische, analytische manier op zoek naar de beste goede doelen. Daarvoor richten ze de organisatie GiveWell (www.givewell.org) op, die de effectiviteit van goede doelen analyseert. Een belegger wil een maximale financial return on investment. Welnu, voor GiveWell telt een maximale social return on investment. Een paar jaar later, in 2009, richtten een aantal jonge Oxfordse filosofen de organisatie Giving What We Can op (www.givingwhatwecan.org). Ze beseften dat goede doelen te weinig beoordeeld werden op hun kosteneffectiviteit, hun prijs-kwaliteitsverhouding. Net zoals de geneeskunde in de vorige eeuw een sterke revolutie onderging naar een wetenschappelijke, evidence-based geneeskunde, zo zouden ook goede doelen en interventies om anderen te helpen onderworpen moeten worden aan de strenge wetenschappelijke methode. Zo is men wetenschappelijk onderzoek gaan doen naar goede doelen. Ten eerste bleek uit dat onderzoek dat je al met een relatief kleine donatie (een paar duizend euro) vrij zeker kunt zijn dat je effectief een leven redt. Maar er was nog een belangrijk inzicht. Net zoals wetenschappelijke toetsing aantoonde dat de meeste oude geneeskundige behandelingen weinig bleken te werken blijkt ook dat de meeste goede doelen op het eerste gezicht mooi ogen maar toch relatief weinig of geen impact realiseren. Een kleine minderheid van goede doelen en interventies hebben een kosteneffectiviteit van pakweg honderd of duizend keer hoger dan de grote meerderheid. Een voorbeeld: het bedrag nodig om een blindegeleidehond op te leiden zodat een blinde tien jaar geholpen wordt, is voldoende om een duizendtal kinderen in arme landen te genezen van een eenvoudig te behandelen ooginfectie zodat ze niet blind worden. Dit is een revolutionair inzicht met heel verstrekkende gevolgen. Het was het startschot van het zogenaamde effectief altruïsme: een wereldwijd sterk groeiende sociale beweging die rede en wetenschappelijk bewijs gebruikt om zoveel mogelijk goeds te doen.

Wat kunnen we van het effectief altruïsme leren?

Als het over doneren gaat, zijn er in het effectief altruïsme drie vuistregels om een goed doel te selecteren. Des te groter een probleem, des te hanteerbaarder het probleem (des te duidelijker het probleem op te lossen is met een interventie) en des te meer het probleem verwaarloosd is (des te minder andere mensen ermee bezig zijn), des te meer aandacht het verdient. Een voorbeeld van een heel hanteerbaar groot probleem dat nog redelijk verwaarloosd is: malariabesmettingen kunnen we drastisch reduceren door de eenvoudige verdeling van bednetten in risicogebieden - iets wat nog te weinig gedaan wordt. We kunnen geld geven aan de Against Malaria Foundation, een topaanbeveling van GiveWell (www.againstmalaria.com). Voor nog geen honderd euro kun je een gezond levensjaar redden. Op deze manier wordt het eigenlijk heel eenvoudig om levens te redden. Naast het besteden van geld kunnen we ook onze tijd gebruiken om zoveel mogelijk goeds te doen. En we hebben veel tijd: tijdens ons volwassen leven besteden we pakweg 80.000 uur aan werk. Wat zijn dan de meest ethische jobs? Hoe kun je met je werk zoveel mogelijk goeds doen? Tot voor kort hield niemand zich met deze vragen bezig, dus besloten enkele effectieve altruïsten dit verwaarloosde probleem aan te pakken: de organisatie 80000 Hours (www.80000hours.org) biedt carrièreadvies en gaat op zoek naar de jobs met de hoogste positieve sociale impact. In 2011 ontstond de koepelorganisatie, het Centre for Effective Altruism (www.centreforeffectivealtruism.org). Zo werd de naam ‘effectief altruïsme’ gelanceerd. GiveWell doet onderzoek naar de meest effectieve goede doelen op het vlak van armoedebestrijding en menselijke gezondheid. Maar niet enkel het welzijn van mensen is belangrijk. Als we echt altruïstisch willen zijn en willen opkomen voor het welzijn van anderen, dan maakt het uiterlijk niets uit. Man of vrouw, blank of zwart, mens of dier: iedereen die kan voelen, telt mee. Enkele leden van 80000 Hours richtten daarom in 2012 Animal Charity Evaluators op (www.animalcharityevaluators.org). Dit is net zoals GiveWell een zogenaamde meta-charity die goede doelen evalueert op hun effectiviteit. Zo kennen we dus de beste goede doelen voor de mensen en de dieren. Daarnaast zijn er nog effectief altruïsmeorganisaties die de beste goede doelen onderzoeken voor de toekomstige generaties en die zich richten op politiek-economische maatregelen of prioritair wetenschappelijk onderzoek.

Wat doet Effectief Altruïsme Vlaanderen precies?

Sinds kort is ook Effectief Altruïsme Vlaanderen actief (www.eavlaanderen.org). We zijn een aantal vrijwilligers die het idee van effectief altruïsme promoten via lezingen, workshops, opiniestukken en boeken. We hopen te groeien zodat deze boodschap op zoveel mogelijk niveaus impact kan hebben. Op termijn dromen we uiteraard van een meta-organisatie die de impact van Belgische goede doelen vergelijkt, op politiek vlak actief is en carrièreadvies kan geven aan studenten op basis van de Belgische jobmarkt. We willen een gemeenschap van gelijkgezinden opbouwen. Vergelijk het met wat de humanisten in Vlaanderen doen, met wie de overlap qua waarden en ethiek ondertussen wel duidelijk zal zijn.

Tips voor een effectieve altruïst

  • Doneer aan effectief altruïsmeorganisaties zoals GiveWell en Animal Charity Evaluators of aan de organisaties die zij aanbevelen.
  • Teken de Giving What We Can Pledge om minstens 10% van je inkomen te geven aan de meest effectieve goede doelen - een kleiner is percentage ook mooi, natuurlijk.
  • Vertel ook aan anderen over jouw donaties, zodat anderen ertoe geïnspireerd worden en er een ‘geefcultuur’ ontstaat.
  • Denk na over de impact van je toekomstige carrière en kijk naar wat 80000 Hours adviseert.
  • Denk heel mondiaal en ruim: niet enkel mensen hier en nu kun je helpen. Je hulp heeft vaak meer impact in de armste landen. En ook dieren en de verre toekomst tellen mee.
  • Wees kritisch en flexibel bij de keuze van goede doelen. De meest effectieve goede doelen zijn niet altijd de meest populaire, net zoals de allermooiste liedjes niet altijd de hitparade halen.

Auteurs: Stijn Bruers, Tobias Leenaert en Kris Martens van Effectief Altruïsme Vlaanderen - bron: tijdschrift De Sleutelbrug editie Lente 2017

terug naar het overzicht