header background image
 


“Vrijzinnige geboorteplechtigheden zijn een flauw afkooksel van het doopsel, en aan die na-aperij doe ik niet mee! Geen pseudo-doopsel voor ons kind!” Met gekruiste armen leunde de man achterover.

Slik. Ik dacht dat ik een koppel voor me had dat het welkomstfeest van hun dochtertje kwam bespreken, maar blijkbaar was de papa toch niet zo overtuigd. De mama kreeg een vuurrode blos op haar wangen en siste: “We hebben het er al over gehad! Je was akkoord!”

Papa en mama zaten strak voor zich uit te staren en de spanning was te snijden in mijn bureau. Ik schraapte mijn keel en vroeg heel voorzichtig: “Mag ik daar toch iets op zeggen?” Het zwijgen van beide ouders nam ik voor het gemak maar als toestemming aan: “Ikzelf beschouw een vrijzinnige geboorteplechtigheid helemaal niet als een flauw afkooksel van het doopsel hoor. Dat zou namelijk betekenen dat het doopsel de standaard is, terwijl katholieken heus niet de enigen of de eersten zijn die een ritueel uitvoeren bij de komst van een kind. Echt, bij zoveel volkeren over eeuwen en eeuwen heen, wordt er ‘iets’ gedaan rond de mijlpaal die een geboorte is. Net zoals bij een overlijden trouwens, of bij de 1ste menstruatie. Wij zijn vele van die rituelen wat uit het oog verloren, maar ik persoonlijk geloof echt dat mensen daar wel behoefte aan hebben. Ikzelf vind ze heel zinvol. En als ik nog iets mag toevoegen: na-aperij, nee, echt niet. Elk vrijzinnig welkomstfeest is een unieke en originele plechtigheid op maat van het kindje en de familie. Geen 2 plechtigheden zijn gelijk, daarvoor steek ik mijn hand in het vuur.”

De papa murmelde: “Oké, oké, maar wat dan nog? Wat heb je er eigenlijk aan? Wat heeft onze dochter eraan? Behalve dan alle cadeaus die de mensen geven?”

"Wat heb je er eigenlijk aan? Behalve dan alle cadeaus die de mensen geven?"

“Maar verwart u niet met een babyborrel?”, vroeg ik. “Daarop worden alle vrienden en familieleden uitgenodigd voor een natje en een droogje, vaak in een cultureel centrum of één of ander dorpszaaltje. Meestal doen ouders dat om alle bezoekjes te centreren op 1 dag, zodat niet iedereen naar de materniteit of bij hen thuis komt. Een geboorteplechtigheid daarentegen wordt meestal in de intieme kring van de familie gevierd, soms zelfs in de living van de ouders. Enkel de mensen die er echt toe doen, zijn aanwezig. En wat je eraan hebt? Wel, ik zeg steeds: doe het voor de omgeving, doe het voor jezelf als ouders en doe het vooral ook voor je kindje.”

De defensieve houding van de papa begon wat te smelten en hij leek bereid om ook naar deze uitleg te luisteren. De mama begon te glimlachen – de gespannen sfeer was gebroken. Ik besefte dat ik het ijzer moest smeden terwijl het heet was.

Ik zeg steeds: "Doe het voor de omgeving, doe het voor jezelf als ouders en doe het vooral ook voor je kindje."

“Doe het voor de omgeving. Daarmee bedoel ik het volgende. Jullie zijn nu de ouders geworden van jullie 1ste kindje en jullie gaan haar opvoeden op de wijze die jullie de juiste achten. Het is niet slecht om eens een momentje te nemen om dit toe te lichten aan jullie familieleden en beste vrienden. A la: 'Dit is onze keuze, als ouders wensen wij de zaken zo aanpakken.'

Neem nu die vegetarische ouders, die hier ooit over de vloer kwamen. Beide ouders aten heel bewust en uit volle overtuiging vlees noch vis, wat de familie wel een beetje onnozel vond, maar ach, ‘ze doen wat ze willen.’ Toen hun zoontje echter geboren werd, vond de familie het heel erg dat ze ook hem zo wilden opvoeden: ‘Dat doe je een kind toch niet aan?’ Welnu, deze ouders maakten van de geboorteplechtigheid gebruik om heel duidelijk toe te lichten dat dit hun eigen weloverwogen keuze was, waarom ze dit beslist hadden, en ze vroegen er ook respect voor van de familie. Achteraf vertelden ze me dat het onderwerp ‘vegetarisch zoontje’ nu volledig aanvaard werd. Meer nog, de oma kon perfect uitleggen aan de slager waarom haar kleinzoontje geen schelletje saucisson mocht krijgen toen ze daar ging winkelen! Begrijp je wat ik bedoel?

En om nu terug te keren naar die omgeving… Een kind zorgt er bovendien voor dat de verhoudingen in de familie volledig door elkaar worden geschud: kinderen worden ouders, ouders grootouders, een enig kind wordt plots een grote broer of zus, jullie eigen broers en zussen zijn nonkels en tantes geworden. Dit is het uitgelezen moment om ook daar eens bij stil te staan. Heb je voor een peter en een meter gekozen, dan kan je die keuze toelichten, en kan je vragen of zij zelf misschien willen uitleggen wat het peter- en meterschap voor hen betekent. Je zou verbaasd staan welke prachtige woorden daar soms uit voortvloeien…

De tweede reden die ik aanhaalde om voor een vrijzinnig welkomstfeest te kiezen, dat zijn jullie zelf. Als je zwanger bent, of het kindje is net geboren, heb je zoveel praktische beslommeringen aan je hoofd: ‘Kies je voor een crèche of een onthaalmoeder? Geef je borstvoeding of flesvoeding? Leg je een geboortelijst aan of niet?’ Noem maar op… Soms heb je onvoldoende tijd om bij de meer fundamentele zaken stil te staan, zoals: ‘Waarom gaan wij onze dochter vrijzinnig opvoeden? Welke humanistische waarden vinden wij het belangrijkst? Hoe willen wij als ouders tegenover haar staan, en tegenover elkaar? Hoe zien wij ons leven met een kindje erbij?’ Het voorbereiden van zo’n geboorteplechtigheid dwingt je om daar heel bewust bij stil te staan, om die zaken echt te bespreken met elkaar. Je zet ze bovendien op papier, sommige dingen lees je misschien zelf voor op de plechtigheid… Je weet waarmee je bezig bent dus!

En tot slot, en misschien wel voornamelijk: doe het voor je dochtertje zelf. Jullie meisje is nu 2 maanden oud en van die 1ste levensjaren zal ze zich helemaal niets herinneren. Dus inderdaad: vier je nu een welkomstfeest of niet, dat interesseert haar niet, zolang haar buikje maar gevuld is en zolang ze maar genoeg slaap heeft en zo. Maar achteraf, als ze wat ouder is, zal ze wel een prachtig schriftelijk document hebben van alles wat er die dag is gebeurd, alle onderwerpen die die dag besproken zijn. Ik geef maar een paar voorbeelden: een beschrijving van de zwangerschap, hoe de papa die periode beleefde, de geboorte en de kraamperiode, welke trekjes je in het kindje herkent, waarom je precies voor die naam hebt gekozen, hoe ze zich ontwikkelt, enzovoort.”

De papa zat me al met een veel vriendelijker gezicht aan te kijken, dus ik gewaagde het hem zeggen: “Je ziet, het is echt niet zoals een doopsel hé.”

“Oké, oké, dat allemaal goed en wel”, hoorde ik hem zeggen, “maar waar ligt die zinvolheid precies?”

“Een terechte opmerking”, gaf ik toe. “De zinvolheid, die steek je er zelf in. Je beschrijft de waarden die je wil meegeven in de opvoeding, en dat is voor mij het zwaartepunt van een geboorteplechtigheid. De anekdotes, de poëzie, de muziek – die maken alles tot een gezellig geheel, maar de kern van de plechtigheid zijn de vrijzinnige waarden die je aan je kindje meegeeft. Welke die zijn, is aan de ouders zelf. Hoe je die wil uitdrukken, ligt ook in jullie handen. Som je die waarden op, licht je ze toe met een voorbeeld, schrijf je beloften voor je kind… Dat is volledig jullie keuze.”

Ik begon stilaan op kruissnelheid te geraken.

“Wat ik ook bijzonder relevant vind aan geboorteplechtigheden, specifiek voor het kind zelf, zijn de verschillende generaties die aan bod kunnen komen, en het warme familie- en vriendengevoel.

Vaak eindigen we de plechtigheid met een brievendoos. Elke aanwezige krijgt vooraf de vraag om een brief te schrijven aan het kindje, die dicht te plakken en mee te nemen naar het feest. Wat er in die brief staat, is tussen hem en het kind. Misschien gaat het over dingen die hij haar toewenst, over hoe hij zich voelde toen hij hoorde dat ze op komst was of bij haar geboorte, een leuke anekdote, noem maar op. Deze brieven worden verzameld in een doos die daarna een aantal jaren niet geopend wordt, bijvoorbeeld tot het lentefeest van het meisje, of misschien zelfs nog later. En dan komt het moment dat al die brieven mogen worden gelezen. Vaak is dit bijzonder emotioneel. Laat ons eerlijk zijn: overgrootouders zijn er soms nog bij de geboorte, maar niet meer zo vaak een aantal jaar later. Welnu, door die brief weet jullie dochtertje wel dat er heel wat mensen heel blij waren met haar komst – zelfs al heeft zij die mensen nooit gekend. Zo’n brief zorgt ervoor dat de oudere generaties niet vergeten worden, en dat het kind echt voelt dat het welkom was in een grote groep van mensen, niet alleen binnen het eigen gezin.”

Mijn exposé liep ten einde. Ik was benieuwd: “Wat denken jullie?”

De mama zat te stralen, dochterlief sliep lekker verder in haar maxicosi, maar de papa, die bleek toch nog niet 100% overtuigd: “We gaan het thuis nog verder bespreken.”

3 maanden later sprak ik de geboorteplechtigheid voor hun dochter uit. Anderhalf jaar later volgde die van hun zoon.

Auteur: Lieve Goemaere, vrijzinnig humanistisch
consulent bij het huisvandeMens Ieper

terug naar het overzicht