header background image
 


Weet je waarvan ik het op mijn heupen krijg? “Vrijzinnigen apen alles na. Geboorteplechtigheden zijn een flauw afkooksel van een doopsel, een lentefeest is een erbarmelijke eerste communie, en een herdenkingsplechtigheid, wie heeft daar nu behoefte aan?” Wel, laat het mij duidelijk zeggen: veel mensen! Echt waar. Wie afscheid moest nemen van zijn geliefde, lijdt, en dat lijden verdwijnt niet na 6 weken of 3 maanden. Rouw is een langdurig, moeizaam en grillig proces, een pad dat je vaak alleen bewandelt, en waarin je je soms graag ook geruggensteund voelt. Dit steuntje proberen wij te bieden. De erkenning dat je verdriet er nog steeds mag zijn, kan een troostend en helend effect hebben. Vanuit mijn ervaring als consulent durf ik zelfs beweren dat de herdenkingsplechtigheid misschien wel één van de meest zinvolle onderdelen van mijn werk is.

Dat blijkt al uit de opkomst: jaar na jaar zien onze collega’s van Kortrijk steeds meer nabestaanden opdagen, en met meer dan 200 aanwezigen zullen ze misschien, net als de collega’s van het huisvandeMens Brugge, 2 avonden moeten voorzien. Wij organiseerden pas voor de 2de keer een herdenking in Ieper zelf en konden 81 koppen tellen, bijna een verdubbeling tegenover vorig jaar. Enerzijds is dit natuurlijk te wijten aan het stijgende aantal vrijzinnige afscheidsplechtigheden dat wij verzorgen. Anderzijds blijkt ons aanbod duidelijk aan een zekere vraag te voldoen. Zo zien wij jaarlijks een aantal habitués terug: mensen die de plechtigheid in Kortrijk bijwoonden toen we nog met hen samenwerkten, en daarna mee de overstap maakten naar het Perron in Ieper.

Wie afscheid moest nemen van zijn geliefde, lijdt, en dat lijden verdwijnt niet na 6 weken of 3 maanden. Rouw is een langdurig, moeizaam en grillig proces, een pad dat je vaak alleen bewandelt, en waarin je je soms graag ook geruggensteund voelt. Dit steuntje proberen wij te bieden.

Misschien komen de cynische commentaren op de herdenkingsplechtigheid wel uit onwetendheid, en kan het helpen als ik een tipje van de sluier oplicht? Wat moet een mens zich immers voorstellen bij zo’n avond? Daar waar we op andere evenementen uitgaan van “Hoe meer zielen, hoe meer vreugd”, is een herdenkingsplechtigheid een serene, intieme, besloten aangelegenheid op uitnodiging. Geen pottenkijkers, enkel lotgenoten. Een herdenkingsplechtigheid is een moment waarop nabestaanden, al dan niet vergezeld door familie en vrienden, verzamelen rond die ene persoon die hen ontvallen is.

Veel mensen zeggen ons: "het doet ons zo’n deugd, een avond als deze."

Zoals bij een individuele afscheidsplechtigheid is de tekst heel belangrijk en elk jaar werken we rond een centraal thema, dat als letterlijke en figuurlijke rode draad doorheen de hele avond loopt. Natuurlijk gaan we tijdens de herdenkingsplechtigheid niet op individuele verhalen in, terwijl dat net de kern is van een ‘gewone’ afscheidsplechtigheid. Tijdens de herdenking spelen muziek, de naamafroeping en het ritueel een minstens even belangrijke rol.

Elk jaar is het orgelpunt het moment dat de sprekers de namen van de overledenen afroepen. Achteraf vertellen de aanwezigen ons vaak hoe emotioneel dit is voor hen, en hoeveel deugd het kan doen dat de naam van hun geliefde nog eens luidop wordt uitgesproken. (Vergis je niet hoe snel je als nabestaande weer ‘gewoon moet verder gaan met je leven’.) Nabestaanden die dat wensen mogen naar voor komen om een klein ritueel uit te voeren. Enkele jaren geleden was dit een stuk stof binden aan een lapjesboom, met als bedoeling je zwaar gevoel (eventjes) te kunnen weghangen. Tijdens de plechtigheid met als thema water, goten we symbolisch water vanuit een bekken van het verleden en een bekken van de toekomst in die ene lege vaas van hoop, en kregen de nabestaanden het glazen kruikje waarmee ze dat deden mee naar huis. Dit jaar knoopten we een parel aan de houten spreuk “Ook tijd heeft tijd nodig”. Zo’n ritueel gebeurt in alle rust en kalmte, en wordt afgerond door een stuk live muziek. Elk jaar opnieuw het meest emotionele en tegelijk deugddoende moment van de plechtigheid.

Na de plechtigheid krijgen de mensen een aandenken en het tekstboekje mee naar huis, en bieden we de mogelijkheid om bij een hapje en een drankje even na te kaarten, met ons en met de andere aanwezigen. Ze doen dit ook, en er wordt zowel een traan gelaten als gelachen. Veel mensen zeggen ons: “dat het ons zo’n deugd doet, een avond als deze.”

Precies daarom zijn we nu al volop aan het brainstormen over de herdenkingsplechtigheid 2013.

Auteur: Lieve Goemaere, vrijzinnig humanistisch
consulent bij het huisvandeMens Ieper

terug naar het overzicht