Hoe zal de vrijzinnigheid eruitzien binnen 30 jaar? Wat zullen de thema’s zijn waar vrijzinnig Vlaanderen zich druk om maakt?

Het zal natuurlijk te maken hebben met hoe de maatschappij evolueert in die dertig jaar. In een ander artikel wordt al aangegeven dat ecologie, sociale zekerheid, de taak van de overheid een rol zullen spelen. Ook winst ten opzichte van algemeen belang, en welke machten trekken langs beide kanten? In de recente geschiedenis heeft vrijzinnigheid zich vooral uitgesproken over morele thema’s en minder over economische. De strijd tegen het overheersend katholicisme in de maatschappelijke ordening. De burgerlijke begrafenissen en lentefeesten als rituelen. De strijd voor abortus uit het strafrecht. Het mogelijk en menselijk maken van euthanasie in het einde-levens debat. Allemaal fundamentele zaken die zonder een georganiseerde vrijzinnigheid die ideologisch en praktisch werk leverde niet zouden zijn verwezenlijkt. Wellicht zou het zinnig zijn om naast de morele kwesties iets meer aandacht te ontwikkelen voor meer economische thema’s zonder daarvoor leerstellingen te verkondigen. Thema’s zoals inkomensverdeling en armoede, die wetenschappelijk onderbouwd zijn door wetenschappers zoals Bea Cantillon en Thomas Piketty verdienen de aandacht van vrijdenkers. Als vrijzinnige huizen het centrum kunnen zijn van ‘Kom op tegen kanker’ en honderden mensen mobiliseren met een jaarlijkse plantjesverkoop, zou dit ook kunnen bij thema’s zoals armoede.

Een evoluerend thema is gender diversificatie. Wij gaan er tot nu toe van uit dat de mensheid te verdelen is in mannetje-vrouwtje. Wij vinden ons zelf progressief als wij homo’s en lesbiennes in de armen sluiten en dit normaal vinden. Alhoewel, in grootsteden neemt de homodiscriminatie fel toe, en is het bij sommige jongeren bon ton om zich in de weekends te amuseren met het belachelijk maken, verwijten, bashen van koppels van gelijke sekse. In de verdeling mannetje-vrouwtje duiken heel wat ‘tussensoorten’ op die gaan van biseksueel, transseksueel en noem maar op. Ik hoorde een Nederlandse wetenschapster verkondigen dat er zo’n 70 tal ‘paspoorten’ kunnen uitgedeeld worden waarbij men naast het klassieke hetero, de seksuele geaardheid kan omschrijven. Nepal voerde als eerste land ter wereld de term ‘derde geslacht’ in en kende er rechten aan toe. In Australië is Nory May Welby de voorvechter/voorvechtster(?) voor het invoeren van de derde geslachtscategorie. Zij verloor een strijd in 2010, maar won uiteindelijk haar oorlog in 2014 toen het hof van Beroep de derde sekse officieel invoerde. In Frankrijk heeft een persoon via de rechtbank in 2015 een eis gesteld en verkregen om ‘neutraal’ te zijn. Niet man, niet vrouw, maar neutraal. Dit wordt ook zo vermeld op de identiteitspapieren. Taalkundig ook niet eenvoudig: ‘Zijn’ of ‘haar’ identiteitspapieren? Geen van beide, voornaamwoord bestaat nog niet in ons taalgebruik. In 2016 heeft het hof van Beroep van Orleans dit recht terug ingetrokken.

Een kleine minderheid van boorlingen heeft een onduidelijk geslacht. Veelal wordt dit opgelost door de dokter die beslist of de betrokkene als man of vrouw wordt ingeschreven en niet zelden is hier een medische operatie nodig om de beslissing van de dokter fysiek werkbaar te maken. Het lijkt alsof de menselijke soort een Darwinistische omslagfase bereikt. Tegen 2045 een derde, of zelfs al een vierde geslacht? En wat voor discussies zal dit meebrengen, niet alléén wettelijk en moreel, maar hoe nestelt zich dat in de hoofden van de mensen?

Zullen er nog katholieke scholen bestaan in 2045 en welke rol zal de vrijzinnigheid gespeeld hebben. In een vorig nummer van ‘Zoeklicht’ belichtten wij de eigenaardige démarche van de heer Bouve, hoofd van het katholiek onderwijs die het katholiek onderwijs niet meer katholiek vindt en mevrouw Raymonda Verdyck, hoofd van het rijksonderwijs die als reactie pleitte voor één schoolgemeenschap voor alle leerlingen. Gedaan met de stempels. Godsdienst, zowel katholieke als moslim en zedenleer verdwijnen en maken plaats voor een soort burgeropleiding. Wat die zou kunnen inhouden zal voer vormen voor veel discussies. In beide netten zullen progressieven en conservatieven ontstaan, die het nieuwe systeem verdedigen dan wel het vroegere aanhangen. Realo’s en fundi’s. Wij tegen zij zal niet zo maar opgaan in een toekomstproject. Tot nu toe kennen wij in zowat elk dorp een vrije en een rijksschool, aangevuld met eventueel stedelijk of provinciaal onderwijs. Allemaal één worden en samenwerken ten behoeve van het kind en de opvoeding ; met schoolinfrastructuur die ook gebruikt kan worden voor volwassenenonderwijs, bibliotheek, sport, buurtfeesten, enz... In politieke middens zou dit wel eens kunnen aangegrepen worden als een perfecte vorm van besparen. Zal de georganiseerde vrijzinnigheid dan samenwerken met diegenen die van katholieke huize zijn maar toch de kwaliteit van onderwijs prefereren boven de centen en de zuilen?

Vluchtelingen. Het is toch zeer eigenaardig dat wij als land, zij het Vlaanderen, België, Frankrijk, Nederland en bij uitbreiding Europa allianties smeden waarbij wij helpen om steden en landen te bombarderen en dan zeggen aan de inwoners ervan die het geweld wegvluchten: tot hier en niet verder. Zelfs niet tot hier want wij laten ze niet binnen en wij pleiten voor grenzen rond Europa of rond ons land. En politici profileren zich op het thema tot zij demagoog worden en vluchtelingen het plaatselijk zwembad ontzeggen, bijvoorbeeld. En soms kan het wel terecht zijn dat allianties ontstaan om een conflict in een ver land te beslechten; wanneer een groepering er in naam van de godsdienst de individuele vrijheid wil aan banden leggen, bijvoorbeeld. Er ontstaat een schizofrene denkwijze door het recht op oorlog voeren te scheiden van het recht op vluchten uit oorlogsgebied. Het lijkt erop dat de wereldvrede nog veel schokken zal moeten incasseren en dat het probleem van de mensen die hun gewelddadig land ontvluchten en hier in kampen leven en langs autostrades ronddolen binnen de 30 jaar nog niet zal opgelost zijn. Er zou zoiets nodig zijn als internationale vrijzinnigheid, denk ik dan. Een stem die met kracht en gezag kan spreken in naam van het humanisme.

De kans is niet zo groot dat ik nog leef in 2045, maar die stijgt wel jaar per jaar. Dit heeft te maken met levenskwaliteit, gezondheidszorg, interne vrede in Europa, voortschrijdende techniek. Als ik nog leef in 2045 zal ik niet meer zo fit zijn als heden ten dage en waarschijnlijk hulpbehoevend in minder of meerdere mate. En waarschijnlijk alléén. Eenzaamheid is nu al een probleem, vooral bij ouderen en het probleem zal in de toekomst nog verergeren. Ijveren voor een zinvol levenseinde, inbegrepen de dood, zal een vrijzinnig thema blijven en het zal nodig zijn om erop vooruit te kijken.

Auteur: Marc Boone, hoofdredacteur onafhankelijk vrijzinnig tijdschrift Zoeklicht. Bron: tijdschrift Zoeklicht editie januari-februari 2017

terug naar het overzicht

© 2012-2017 IMD West-Vlaanderen | westvlaanderen@demens.nu

Disclaimer