header background image
 



Er zijn zo van die dagen, je verwacht het niet, maar dan blijkt één van mijn “non-native-digital-friends” dan toch eens actief te worden op de digitale snelweg én heeft hij Facebook ontdekt… Hij postte er allerlei dingen, het één al wat subtieler dan het andere, doch had al snel door dat er weinig onderscheid gemaakt wordt tussen iets wat cynisch en/of wat sarcastisch bedoeld is en wat gewoon te lezen is zoals het geschreven staat.

Ontgoocheld, zo zat hij daar, op een avond op een Ieperse kermis. Ik had het lumineuze idee hem op te beuren met een lekkere Sint-Bernardus (of twee/drie), de lokale en nationale optredens en jawel, hij werd blij en genoot van de sfeer in de tent… Plots bekende hij me: “Ik ben zo lang van Facebook en dergelijke met mijn fikken afgebleven; ik was er beter helemaal weg van gebleven; ze begrijpen me niet”. Wat een inzicht, nog voor de eerste Bernard gedronken was. Ik beaamde gedeeltelijk zijn doorwrochte overpeinzing en aan het aantal posts van andere vrienden te zien, denk ik niet dat hij alleen is. Maar soit, zijn account bleef een paar maanden superstil, een man van zijn woord, tot hij plots een linkje postte in mijn mailbox, geaccompagneerd door de tekst: “Ik ben geen superman”. Dat moest hij mij niet zeggen; zijn zoontje rijdt hem er af met de mountainbike…

Soit, die link dus… die leidde me naar een mediumlange tekst van een krant waarin in essentie vermeld was dat “we allemaal veel te veel tijd verspillen aan het lezen van artikels en niet omdat we gewoon te veel lezen, maar omdat we te traag zijn”. We bewegen onze ogen van links naar rechts en terug en dat is tijdsverlies, dat kan beter, sneller, efficiënter.
Dus daar hadden die slimmeriken iets op gevonden en dat moest mijn ‘niet-zo-native-digitale-vriend’ mij toch laten weten. De truc bestaat erin dat we die oogbewegingen moeten vermijden en dat we eigenlijk niet het ganse woord moeten lezen, maar met een impressie of beeld (zo ervoer ik het zelf) de woorden en dus ook de tekst kunnen reconstrueren…

Daar wou ik wel het fijne van weten, dus link aangeklikt en daar gingen we. Je krijgt een klein balkje te zien met daarin één woord, waarvan één letter in de rode kleur, en dan maar lezen. De eerste snelheidsafstelling was, zoals we zeggen, level 1 – gemakkelijk… Level 2, dat was al iets heftiger (ik had er namelijk al 2 nachten Dranouter op zitten met het Rode Kruis en ze hebben ons niet echt “laten slapen” – iedereen veilig) maar ik kon al bij al nog de meeste woorden meepikken en het verhaaltje vatten… Level 3, superman! – tja, dat was dan meer voor frisse mensen, minimum 8 uur slaap, geen drukte en volledig klaar om mee te springen op de digitale woordentrein, een supergeheugen en immer snel combinerend om de verhaallijnen te vatten en te reconstrueren, niet voor mij in de toestand die ik toen verkeerde.

Conclusie, wat hebben we nu geleerd? Wel dat je dat artikel in 20 seconden zou kunnen lezen (maar dat kon je wellicht ook met snellezen/diagonaal lezen), maar dat je met deze nieuwe techniek dan waarschijnlijk slechts een nog een geringere impressie ervan zou overhouden dan bij diagonaal/snellezen; dat de huidige maatschappij (of althans een deeltje ervan) vindt dat ‘lezen’ een taak geworden is, niet iets aangenaams, maar een opdracht die je zo snel mogelijk moet kunnen afronden desnoods via “automatisatie”…
Dat, als we dit doortrekken, de waarde van poëzie, tussenzinnen en bedenkingen in teksten op de helling komen te staan; dat ‘meten weten is’ en geen enkele menselijke activiteit blijkbaar veilig is voor deze instelling. Het MOET vooruit moeten.
Wat we ook geleerd hebben is dat, daar waar sommige mensen gefrustreerd geraken dat hun collega veel sneller kan typen, ze nu ook nog zullen moeten concurreren met geautomatiseerd lezen, al dan niet aan topsnelheid… Wat een vooruitzicht…

Wat is er in hemelsnaam mis met een mooie lay-out, met de vreugde bij het zien van structuur en/of chaos op een blad of scherm, met de mogelijkheid om even te pauzeren en terug te grijpen naar de vorige regels, om ze beter te begrijpen of gewoon om ze nog eens te lezen, genietend van de woordcombinaties, alliteraties, rijmen en dubbele betekenissen; met het mijmeren bij wat de woorden bij je opwekken, met je even te kunnen verliezen in je gedachten, te kunnen pauzeren, te genieten…

It’s the economy, stupid! Eén uur arbeid, dus ook ‘lezen’, kost de werkgever gemiddeld 40€. Laat ons aannemen dat er 10 werknemers zijn en 160 werkuren per maand en 12 maanden in een jaar, dan komen we aan het ronde sommetje van 768.000 Euro ‘kosten’. Nu kunnen we dat blijkbaar met 25% herleiden, omgerekend 192.000€. Hopelijk kunnen de overblijvers dan ook verwerken wat ze gelezen hebben, maar je snapt al waar de grotere bedrijven mogelijkheden zien. En zo, zo creëren we na de creatie van de digitale kloof een nieuwe kloof: de snellezers en zij die trager (willen) zijn, waarbij een vluchtige impressie het zal halen over het doordachte, het doorwrochte. De e-mail of brief wordt herleid tot een sms, vervolgens een tweet, uiteindelijk een impressie door een rode letter in een balkje. En hopelijk zijn de impressies juist of je start subiet met extra werk door de benodigde correcties.

Op zich uiteraard niets tegen vooruitgang en experimenten en ik weet ook dat het niet voor alles en iedereen zal zijn, maar de snelheid waarmee we groepen opsplitsen in “mee zijn” en “achterop lopen” neemt hallucinante proporties aan. Laatst had ik een dame aan de telefoon. Ze zocht mijn vriendin om inlichtingen -ze was er niet- maar ik zou ook wel kunnen helpen, dacht ze… Ze vertelde een enquête ontvangen te hebben van een overheidsinstelling, dat ze er niks van begreep, dat ze gebeld had naar die instelling en ze haar gezegd hadden dat ze het niet moest invullen als ze het niet kon… Nu wilde ze weten waarom mensen enquêtes doorsturen en ik, goede ziel (?) probeerde dit uit te leggen via een vergelijking. Zoals zij ooit poezen kweekte en verkocht, ze een enquête zou kunnen houden bij vroegere klanten om een nieuw product aan te prijzen. Vragen zoals: “Leeft je katje nog?”, “Speelt het veel met balletjes?”… Enzovoort. Ze zou de resultaten / input van die enquête dan kunnen gebruiken om haar nieuwe producten in haar assortiment te promoten bij haar doelgroep. Simpel, dacht ik. Tja, het was een verdienstelijke poging om het gebruik van enquêtes uit te leggen, maar ik faalde grandioos… Ze wist nog altijd niet waarom ze die overheidsenquête moest invullen, wilde weten hoe die katten gelinkt werden aan die overheidsinstelling en vond dat alles irrelevant gezien ze de enquête ondertussen in stukken had gescheurd. Ik gaf niet op. “In hoeveel stukjes”, vroeg ik, vast van plan om via mijn vriendin toch nog te kijken of het echt niet belangrijk was…. “In toch wel redelijk veel”, was het antwoord en ik kon echt niet opmaken of ze nog aan elkaar te plakken waren of niet, Het bleef een vermakelijk mysterie…

Afijn, hier weten we nog dat er een vraag was van een overheidsinstelling, maar bedenk dan dat van deze mensen ook verwacht wordt e-mails te lezen, op te maken of iets spam of phishing is, of het wel van een overheidsinstelling komt… Twee snelheden: wie mee is en dan een verbrokkeld peloton. Koplopers en grote groepen volgers in waaiers. En velen zijn er al afgereden.

En toch moet alles sneller en harder; we krijgen een emmentaler-structuur: alles hangt nog aan elkaar, maar je koopt/krijgt toch al veel lucht. Terwijl de eersten alweer bezig zijn met iets nieuws, hebben de laatsten misschien het eerste ontdekt, wat tegen dan ook alweer onherroepelijk te laat is… Afstoppen gaan we de digitalisering niet, en ik wens iedereen veel plezier toe op de digitale snelweg, maar vermijd frustratie. Stap af en toe eens af, en geniet van poëzie, van lange en soms ingewikkelde teksten, van het vooruit en achteruit scrollen, van de schoonheid van de lectuur / literatuur… en dat balkje met die rode letter, tja, we zien wel…

http://www.bbc.com/future/story/20180810-can-you-read-at-superhuman-speeds




Auteur: Stefan Vanwildemeersch - bron: tijdschrift Zoeklicht

terug naar het overzicht