header background image
 


Tien argumenten om je sociale media-accounts nu meteen te verwijderen –  Jaron Lanier

 


Jaron Lanier is een bekende technologie-expert, muzikant en filosoof. In 2006 publiceerde hij een controversieel manifest “digital Maoism”. Hij argumenteerde dat door de komst van het internet er een nieuwe ethiek van collectiviteit ontstaan was (“wisdom of the crowd” – de wijsheid van de massa) waardoor de stem van enkeling aan belang inboette. Hij waarschuwde voor een zogenaamde bijenkorf-mentaliteit, een opgehitste massa, die een onschuldige enkeling gaat aanvallen.

In 2011 diept hij in het boek “You Are Not a Gadget” de gedachte van het digitale maoïsme verder uit. Hij stelt dat we afsteven op een totalitaire samenleving (“cybernetic totalism”) die door technologie-bedrijven gedomineerd zal worden. Door de massale anonieme aanvallen op personen en instituten op het web is volgens Lanier een cultuur van sadisme is ontstaan.

Het boek “Tien argumenten om je sociale media-accounts nu meteen te verwijderen” vat met een beschouwing over katten en honden aan. Honden zijn goed trainbaar tot trouwe volgers daar waar katten hun eigen gang gaan. Lanier trekt een parallel tussen de Facebook-gebruikers en de getrainde honden. De sociale media-gebruikers reageren op de voorgeschotelde stimuli zoals Pavlov-honden. Volgens de auteur moeten we ons meer als katten gaan gedragen. We volgen alert en sceptisch mee, maar weten in alle vrijheid zelf onze weg te kiezen.

Lanier wijst er op dat de reclame, die in de klassieke media verschijnt, van voorbijgaande aard is, omdat een algemene boodschap gebracht wordt. De reclame, die op de sociale media verschijnt, wordt daarentegen op maat gemaakt. Dat kan omdat die bedrijven je voorkeuren en gedragingen bijhouden. In de sociale media krijg je geïndividualiseerde prikkels, die je gedrag en voorkeuren nog beter in kaart gaan brengen en proberen te wijzigen. In die zin is reclame tot een non-stop-gedragsmodificatie verworden.

Gedragsmodificatie is het kernproces van de sociale media waardoor ze veel geld gaan verdienen.  De gestuurde gedragsveranderingen zullen het sociale en empathische weefsel vernietigen. De schade aan de samenleving ontstaat doordat de verslaving de mensen een beetje gek gaat maken. De bijgestuurde mens verliest langzaam maar zeker het contact met de echte wereld en de echte mensen. Het gek maken gebeurt langzaam en subtiel. Onze hersenen zoeken tevergeefs een logica in de gebrachte boodschap. Die zullen ze nooit vinden want de algoritmes werken op statistiek en willekeur. Die niet in te lossen verwachting leidt tot verslaving.

De gedragsverandering gebeurt volgens Sean Parker, de eerste bestuursvoorzitter van Facebook, als het volgt: “We moeten je dus om de zoveel tijd een shotje dopamine geven, doordat iemand je foto of je post liket of er een opmerking bij heeft geschreven of wat dan ook […]. Het is een feedback-lus van sociale goedkeuring[…] omdat het gebruik maakt van een kwetsbaarheid in de menselijke psychologie [...] Het verandert letterlijk je verhouding tot de samenleving, tot elkaar […] En God mag weten wat het met de hersenen van onze kinderen doet.” Om die reden worden veel kinderen in Silicon Valley naar zogenaamde Waldorf-scholen gestuurd. In dergelijke scholen wordt elektronica over het algemeen verboden.

Lanier brengt een vrij helder betoog. De lezer krijgt een ontnuchterend beeld hoe de verslaving en het bijsturen van het gedrag door de sociale media in zijn werk gaat. Het boekje is een aanrader voor wie een katten-gedrag wil bewerkstelligen. De aandachtige lezer zal meteen begrijpen waarom de achterkant van kat onderaan op de kaft afgebeeld werd.


Tien argumenten om je sociale media-accounts nu meteen te verwijderen
Jaron Lanier
Business Contact, 2018
ISBN 9789047012009
Bron: tijdschrift Zoeklicht

 



Recensist: Bernard Decock, redactie Zoeklicht

 

terug naar het overzicht