header background image
 


Sonja De Craemer, voorzitter van het Willemsfonds Oostende

      
Huldeconcert Stefaan met Men’s Voices 2017

Interview met Sonja De Craemer, voorzitter van het Willemsfonds Oostende over kunst en cultuur beschouwd door het Willemsfonds

Sonja De Craemer gaf na 10 jaren provinciaal voorzitterschap van het Willemsfonds de fakkel door. Zij is een bezige bij voor het Willemsfonds want ze blijft voorzitter van het Willemsfonds Oostende, ook penningmeester van de afdeling Kunst-Wijs en provinciaal bestuurslid.  

Schets je je achtergrond?

Ik ben afkomstig van Tielt. Mijn ouders waren liberaal en antiklerikaal alhoewel mijn moeder gelovig en zelfs vrij vroom was! Dat zijn de contradicties in Vlaanderen. Mijn vader was een vrijdenker en medeoprichter van het Rijksonderwijs in Tielt in 1948 en ik (geboren in 1946!) werd meteen ingeschreven in de nieuwe Rijksmiddelbare School. Ik beëindigde het secundair op de leeftijd van 17 jaar. Ik heb als kind ook de schoolstrijd meegemaakt. Dat heeft me blijvend beïnvloed. Na de 4e Grieks-Latijnse ging ik naar het Koninklijk Atheneum van Deinze voor 3,2 en 1. Toen telden we af. Ik weet nog dat de zeer katholieke bibliothecaris van de openbare bibliotheek in Tielt weigerde om mij een boek van Hugo Claus mee te geven. “Gij gaat zeker naar het atheneum”? Ik heb toen als 16-jarige begrepen dat het belangrijker is wat er niet staat in een bib dan wat er wel staat. En hoe je mensen onder de knoet moet houden. En waarom een openbare bib, een cultureel centrum en scholen nooit in de greep van één ideologie mogen zijn.  

Hoe heb je het Willemsfonds zien evolueren doorheen de jaren? Hoe zou je het verder willen zien evolueren?

Ik ben actief in het Willemsfonds sinds begin jaren 80. Ik heb twee evoluties gezien:
In tegenstelling tot vroeger (onder het voorzitterschap van Prof Verhulst, Ernest Van Buynder en Leo Ponteur) worden de laatste twee decennia vanuit het Algemeen Bestuur nauwelijks nog standpunten ingenomen in belangrijke thema’s zoals de staatshervorming en het onderwijs. Deels ook het gevolg van een ontzettend verlies aan impact op de media. We hebben geen liberale pers meer. Het Willemsfonds als ideologische organisatie heeft daardoor veel verloren aan maatschappelijke relevantie.
Een tweede evolutie is van louter maatschappelijke aard: alle ideologische verenigingen verliezen leden en vergrijzen. Jonge mensen pikken alles mee in alle domeinen via culturele centra (CC’s), verenigingen, losse projecten enz… Zij worden moeilijker lid. Het Willemsfonds verliest dus ook leden en lokale afdelingen omdat er vaak geen nieuwe bestuursleden gevonden worden. Als de voorzitter de kar niet meer wil trekken, verdwijnt de afdeling in een mum van tijd. Ik  betreur dat uiteraard en zou deze trend graag ombuigen. In Oostende (en op nog een paar plaatsen) houden we goed stand. Ik denk dat het te maken heeft met een sterk programma met activiteiten van bijzondere aard. Sterke cultuurreizen, uitstappen en bezoeken die je niet op eigen houtje kunt organiseren.

Welke rol kan een cultuurfonds spelen in het brengen van kunst en cultuur naar de burgers?

Het bestaan van verenigingen is belangrijk. Het kan niet dat de CC’s een monopolie hebben in de programmatie van cultuur. Wij moeten dingen kunnen brengen bijvoorbeeld uit een vrijzinnige invalshoek. Het voordeel van een vereniging is dat ze ook een wervende functie kan hebben. Als het CC bijvoorbeeld Liederen van Mahler programmeert gaan daar enkel de mensen naartoe die dit kennen en er van houden. Als ik dat programmeer voor het Huldeconcert aan Stefaan (onze overleden voorzitter Stefaan Brusseel) dan komen er ook mensen omwille van de ‘hulde’ en niet alleen voor de muziek van Mahler. En zo bereiken wij ook mensen die zelfs Mahler niet kennen. Zo doen wij ook aan cultuurspreiding en aan vorming. De 19e eeuwse ‘volksverheffing’ was nog niet zo slecht gezien. Het Willemsfonds lag in de 19e eeuw ook aan de basis van de volksbibliotheken, met de emancipatie van de Vlaming als doelstelling. Met de komst van het bibliotheekdecreet hebben wij die bibliotheken laten opgaan in de openbare bibliotheken en dat is een goede zaak geweest. Bibliotheken zijn nu veel meer dan plaatsen waar je een boek haalt. Ze werken professioneel en wij kunnen dat met vrijwilligers niet aan op dat niveau. De relevantie van een vereniging zit ook in het samen beleven van iets. De uitstappen en reizen en koffiemomenten bij de lezing zorgen voor sociaal contact. Mensen hebben dat nodig. Het gemeenschapsvormend element van verenigingen is belangrijk.

Hoe speelde het vrijzinnig humanistisch aspect mee in de keuzes bij de organisatie van activiteiten?

Niet door voortdurend te zeggen hoe vrijzinnig we wel zijn maar (ik denk aan mijn jeugdervaring in de bib van Tielt) maar door in openheid thema’s te plannen en geen onderwerpen uit de weg te gaan. Onze lezingen (causerieën) staan open voor iedereen en ik merk vaak dat niet-leden er op af komen en mee in debat gaan na de lezing. We staan open voor alle vormen van kunst, bezoeken alle soorten tentoonstellingen, laten ons informeren en vormen dan zelf een oordeel. Dat is voor mij de vrijzinnige houding.

Wat kunnen mensen er aan hebben om cultuur mee te pikken?

Cultuur verruimt je blik. Het zorgt vaak voor sterke emotionele ervaringen.

Waar hou jij het meest van op cultureel vlak?

Van muziek. Muziek is mijn passie. Gevolgd door literatuur. Ik ben mijn hele leven lang blijven lezen. Ik had in de RMS en op het atheneum onderwijzers en leerkrachten Nederlands die ons het plezier van lezen hebben leren ontdekken.

Hoe heeft cultuur jouw leven verrijkt?

Ik kan me geen leven zonder cultuur voorstellen en we mogen ons in Vlaanderen ongelooflijk prijzen voor het immense aanbod aan musea, tentoonstellingen, activiteiten, concerten enz…  

Welk project van de voorbije jaren blijven je het meeste bij?

Ons project ‘Klassiek aan Zee’ met onder andere het jaarlijkse Concert voor Stefaan. Daar hadden we reeds driemaal de International Opera Academy. Jonge zangers –professionelen– schitterende stemmen. Puur genot.

Is er iets dat je nog graag wil meegeven aan de lezer?

Verenigingen hebben een belangrijke rol als gemeenschapsvormend element in een warme samenleving. Verenigingen hebben leden nodig en bestuursleden. Blijf niet aan de kant staan. Is het niet bij het Willemsfonds, het mag ook in het Vermeylenfonds of het Humanistisch Verbond :-) .


Met stafmedewerkster Flora op de algemene vergadering 2016


Op provinciale dagen als voorzitter - Ernest Schepens prijs voor Ernest Van Buynder


Pianoconcert 2017 ten voordele van het Zorghuis


Imago 2015 vernissage


Bron: Tijdschrift De Sprokkel, editie jul-aug-sept 2018